Кесе йома, 22 Октябрь 2026

Өфө

+1 °С

Мөһим яңылыҡтар Иҡтисад Йәмғиәт Мәҙәниәт Барыһы ла Еңеү өсөн Сәйәсәт Спорт

|Һуңғы яңылыҡтар

Төп бит/Мәҙәниәт

09:53 (UTC+5), 30 Август 2021

Учалы районында Табын ырыуы вәкилдәренең йыйыны ойошторолдо

«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы

Ошо көндәрҙә Учалы районында Табын ырыуы вәкилдәренең йыйыны уҙҙы. Унда республиканың төрлө райондары вәкилдәре ҡатнашты. Йыйынға Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиле Әлфир Байымов етәкселегендә Силәбе табындары ла килде.

«Силәбе өлкәһендә 170 меңгә яҡын башҡорт йәшәй. Улар аҫаба халыҡ, борондан үҙ ерендә йәшәй, ошонда милләт булып формалашҡан, үҙ тарихын яҡшы белә, телен онотмай. Мәҫәлән, Арғаяш районындағы егерме бер мәктәптең ун туғыҙында башҡорт теле уҡытыла, был эш балалар баҡасаларында ла алып барыла», — тип белдерҙе Әлфир Байымов.

Йыйынды ойоштороусылар үҙ ырыуының тарихын күрһәтергә тырышты. Туңғатар ауылында театрлаштырылған тамаша булды, милли биҙәүестәр, кейем, аш-һыу һәм халыҡ кәсептәре күргәҙмәләре эшләне. Һуңынан концерт һәм халыҡсан спорт ярыштары башланды: батырҙар көрәш, ат сабышы, таяҡ тартыу, уҡтан атыу бәйгеләрендә көс һынашты. Бер үк ваҡытта балалар өсөн «Тамыр» телеканалы һәм «Аҡбуҙат» балалар журналы үҙ программаһын тәҡдим итте.

Делегаттар көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн Комсомол ауылы мәҙәниәт һарайына йыйылды. Мәртәбәле ҡунаҡтар — Учалы район советы секретары Зариф Гарипов һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова барыһын да сәләмләп уңышлы эш теләне.

«Бәрәкәтле Учалы ерендә һеҙҙе сәләмләүемә шатмын. Беҙҙең районда ун һигеҙ ауыл советы, унда табындарҙан башҡа ырыу вәкилдәре лә йәшәй. Беҙ татыу халыҡбыҙ, ә бындай осрашыуҙар тағы ла нығыраҡ дуҫлаштыра, яңы маҡсаттар ҡуйыла», — тип билдәләне Зариф Ғарипов.

Эльвира Айытҡолова Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы уҙғарған ырыу йыйындары хәрәкәте тураһында әйтеп китте.

«Башҡортостан халыҡтары — көслө, тәрән, бай рухлы кешеләр. Беҙҙең республика — милләт-ара татыулыҡ һәм үҙ-ара ярҙам итешеп йәшәү өлгөһө. Былтыр Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы ҡабул ителде — унда этностың тотороҡло һәм уңышлы үҫеше өсөн заманса маҡсаттар, бурыстар, принциптар, йүнәлештәр комплексы һәм уларҙы тормошҡа ашырыу механизмдары бирелгән. Әммә уның нисек тормошҡа ашырыласағы һәр беребеҙҙән тора», — тип белдерҙе Эльвира Айытҡолова.

Табын ырыуҙары союзы идараһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы Фәнил Ҡоҙаҡаев ырыу хәрәкәте тарихы, башҡарылған эштәр тураһында һөйләне.

«Табын ырыуҙары берләшмәһе республикала тәүгеләрҙән булып төҙөлдө. Бөгөн Учалы районында беҙ бишенсе тапҡыр йыйылдыҡ. Тәүге ырыу йыйыны 1993 йылдың 27 мартында Красноусол ҡасабаһында уҙғарылғайны, артабан 1994 һәм 2007 йылдарҙа, аҙаҡҡыһы 2017 йылдың 25 февралендә Өфө ҡалаһында булды», — тине Фәнил Ҡоҙаҡаев.

Башҡорт дәүләт университеты доценты, тарих фәндәре кандидаты Нурислам Ҡалмантаев Табын ырыуҙары тарихына туҡталды. Төньяҡ-көнбайыш башҡорттарының «Без башкортлар» ижтимағи хәрәкәте ағзаһы Винарис Абдуллин республиканың төнъяҡ-көнбайышында йәшәгән башҡорттар тураһында, уларҙың диалекты әҙәби телдән айырылып торһа ла, үҙҙәрен башҡорт тип иҫәпләүен, шуға ла уларҙы ситкә типмәҫкә, бергә булырға, берҙәм булырға өндәне.

Табын ырыуҙары Советы һәм Совет рәйесе итеп Фәнил Ҡоҙаҡаев һайланды.

Белешмә

Табын — башҡорт ырыуҙарының иң эре берләшмәһе. XIV–XVI быуаттарҙа табындарҙың бер өлөшө Башҡортостандың урманлы-таулы райондарына күсеп килеп, Ағиҙелдең түбәнге ағымы, Еҙем, һуңғараҡ Инйәр йылғаларының үҙәндәрендәге уңдырышлы ерҙәргә урынлаша. Ырыуҙың икенсе бер өлөшө көнсығыштан Урал аръяғында Әй һәм Йүрүҙән йылғалары буйҙарын һәм Мейәс, Уйылға, Уй, Яйыҡ йылғаларының үрге ағымдарын биләй.

XV быуаттың аҙағында — XVII быуатт башында табындарҙың бер аҙы Ыҡ йылғаһы ярҙарына кире күсенә, ҡалғандары, көньяҡҡараҡ китеп, Тоҡ, Оло Ырғыҙ һәм Кәмәлек йылғалары буйындағы ерҙәрҙе үҙләштерә. XVIII уртаһында Урал аръяғы табындары Уй һәм Тубыл йылғалары буйындағы далаларға китә. XVI–XVIII быуаттарҙа улар биләгән ерҙәр төньяҡтан Пышма йылғаһына ҡәҙәр, көньяҡтан — Туғыҙаҡ йылғаһына тиклем барып етә.

Башҡортостан Рәсәйгә ҡушылғас, Нуғай һәм Себер юлдары буйындағы ерҙәр Табын улусының аҫаба ерҙәре итеп ҡалдырыла. XVIII быуатта табындар әйле, ҡаңлы, ҡатай, көҙәй, ҡыпсак, мең, түңгәүер, терһәк, үҫәргән, юрматы ырыуҙары менән күршеләш була.

Хәҙерге көндә табын ырыуҙары Башҡортостандың Архангел, Ғафури, Ҡырмыҫҡалы, Балтас, Тәтешле, Дәүләкән, Учалы, Салауат райондары; Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы; Һамар өлкәһе Оло Чернигов районы; Һарытау өлкәһе Пугачёв районы; Ырымбур өлкәһе Александров, Красногвардейск, Новосергиев райондары һәм Силәбе өлкәһенең Арғаяш, Красноармейск райондарында таралып йәшәй.

https://www.bashinform.ru/news/1636291-v-uchalinskom-rayone-sostoyalsya-sezd-predstaviteley-roda-tabyn/

1 из 16

#табын ырыуы йыйыны

Яңылыҡтарҙы тиҙерәк уҡыу өсөн социаль селтәрҙәргә ҡушылығыҙ:

Рубрикалар

Рубрикалар

Үҙебеҙҙекеләрҙе ташламайбыҙ

Медицина

Форматтар

Яңылыҡтар

Мәҡәләләр

Адресы

450077, Өфө, Киров урамы, 45 (347) 250-05-07

Реклама хеҙмәте

(347) 250-11-11 adv@bashinform.ru

Редакция

(347) 250-07-28 inf@bashinform.ru

© 1992-2026 «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы» акционерҙар йәмғиәте. ТУ 02-01609 һанлы киң мәғлүмәт сараһын теркәү тураһындағы таныҡлыҡ Элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы тарафынан 2017 йылдың 25 сентябрендә бирелгән.

Об использовании персональных данных

Bashinform.ru сайтында баҫылған бөтә мәғлүмәттәр һәм мәҡәләләр халыҡ-ара һәм Рәсәй авторлыҡ хоҡуғы һәм уға бәйле хоҡуҡтар тураһындағы ҡануниәте менән яҡланған. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының бөтә хәбәрҙәре лә 18 йәштән өлкән ҡулланыусыларға тәғәйенләнгән.

18+

Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башинформ» мәғлүмәт агентлығына һылтанма яһау мотлаҡ. Интернет-баҫмалар һәм социаль селтәрҙәр өсөн тура актив гиперһылтанма мотлаҡ. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы логотибын мәҡәләләрҙе күсереп алғанда йәки цитаталар килтергәндә агентлыҡҡа һылтанма менән бәйле булмаған маҡсаттарҙа файҙаланыу өсөн «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы акционерҙар йәмғиәтенең яҙма рөхсәте кәрәк.

«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы логотибын ҡулланыу, сайттағы мәғлүмәттәрҙе һылтанма менән күсереп баҫыу һәм өлөшләтә ҡулланыу осраҡтарынан тыш, акционерҙар йәмғиәтенең яҙма ризалығы менән генә рөхсәт ителә.